OnFlu

Ο όρος «γρίπη των πτηνών» συχνά χρησιμοποιείται για τρία διαφορετικά πράγματα:

• γρίπη των πτηνών που προσβάλλει τα πτηνά
• γρίπη των πτηνών που προσβάλλει τον άνθρωπο
• πανδημική γρίπη [1]

Ωστόσο, η γρίπη των πτηνών και η πανδημική γρίπη στην πραγματικότητα δεν ταυτίζονται. Αμφότερες αποτελούν απειλή, αλλά ο κίνδυνος που συνιστούν για την υγεία των ανθρώπων και των ζώων είναι διαφορετικός.

Γρίπη των πτηνών στα πτηνά

Η γρίπη των πτηνών είναι μια νόσος που προκαλείται από τους ιούς της γρίπης των πτηνών. Τα άγρια πτηνά είναι οι φυσικοί φορείς των ιών αυτών, οι οποίοι βρίσκονται στο πεπτικό τους σύστημα αλλά δεν προκαλούν συμπτώματα της νόσου. Είναι όμως εύκολο να μεταδοθούν στους πληθυσμούς των πτηνών προσβάλλοντας και οικόσιτα πτηνά, π.χ. κότες, πάπιες και γαλοπούλες προκαλώντας σοβαρή λοίμωξη και τελικά τον θάνατο.

Οι ιοί της γρίπης των πτηνών που προσβάλλουν οικόσιτα πτηνά διακρίνονται σε δύο κατηγορίες ανάλογα με τη σοβαρότητα της νόσου που προκαλούν:

• Μικρής παθογένειας (ελαφριά μορφή) – προκαλεί ήπια συμπτώματα όπως αλλοιώσεις των φτερών και μείωση της ωοτοκίας. Μπορεί να μη διαγνωσθεί καν.
• Υψηλής παθογένειας (σοβαρή μορφή) – μεταδίδεται ταχύτατα σε κοπάδια πουλερικών και μπορεί να προκαλέσει γενικευμένη λοίμωξη που προσβάλλει διάφορα όργανα και οδηγεί στο θάνατο σε σχεδόν 100% των περιπτώσεων, συχνά εντός 48 ωρών. [2] Ένα παράδειγμα τέτοιου ιού υψηλής παθογένειας είναι το στέλεχος H5N1 που έχει προσβάλει και ανθρώπους.

Γρίπη των πτηνών στους ανθρώπους

Ο κίνδυνος προσβολής από τη γρίπη των πτηνών είναι γενικά μικρός για τους ανθρώπους γιατί οι ιοί αυτοί περιορίζονται συνήθως στα πτηνά. Ωστόσο, σε περίπτωση επιδημίας σε οικόσιτα πτηνά, υπάρχει κίνδυνος μετάδοσης του ιού σε ανθρώπους που έρχονται σε στενή επαφή με τα άρρωστα πτηνά ή με επιφάνειες που έχουν επιμολυνθεί από τις εκκρίσεις ή τα περιττώματά τους.

Μέχρι σήμερα, μετάδοση της γρίπης των πτηνών από άνθρωπο σε άνθρωπο έχει παρατηρηθεί σε ελάχιστες περιπτώσεις. Παρ’ όλα αυτά, δεδομένου ότι όλοι οι ιοί της γρίπης μεταλλάσσονται διαρκώς, οι επιστήμονες φοβούνται ότι μια μέρα ο H5N1 θα αποκτήσει τη δυνατότητα να προσβάλλει τον ανθρώπινο οργανισμό και να μεταδίδεται εύκολα μεταξύ των ανθρώπων.

Προς τι η ανησυχία ειδικά για τον Η5Ν1;

Επί του παρόντος δεν υπάρχει πανδημία γρίπης σε εξέλιξη. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη εξάπλωση του υψηλής παθογένειας στελέχους H5N1, από τη Νοτιοανατολική Ασία σε άλλες χώρες, όπως στην υποσάχαρια Αφρική, την Αίγυπτο και την Τουρκία, προκαλεί ανησυχίες για το ενδεχόμενο πανδημίας γρίπης στους ανθρώπους.
Το στέλεχος H5N1 του ιού της γρίπης των πτηνών έχει ήδη προκαλέσει τον θάνατο ή τη θανάτωση δεκάδων εκατομμυρίων πτηνών και, από τις 11 Απριλίου 2007 μέχρι σήμερα, έχουν καταγραφεί 291 περιπτώσεις μετάδοσης του ιού από πτηνό σε άνθρωπο και 172 θάνατοι συνολικά από το 2003. [3] Περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους που προσβλήθηκαν από τον Η5Ν1 υπέκυψαν στην ασθένεια. Αυτό το υψηλό ποσοστό θνησιμότητας είναι ένας από τους λόγους για την ανησυχία των ειδικών και των αρχών δημόσιας υγείας. Αν ο Η5N1 αποκτούσε τη δυνατότητα να μεταδίδεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο, μια νέα πανδημία γρίπης δεν θα ήταν καθόλου απίθανη.

Τι μέτρα λαμβάνονται για την παρακολούθηση της κατάστασης;

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τις εστίες έξαρσης και να κατανοούμε πώς και πού ενδέχεται να εξαπλωθεί η νόσος. Ο βασικός στόχος των μηχανισμών παρακολούθησης της γρίπης των πτηνών είναι ο ταχύς εντοπισμός τυχόν μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο ώστε οι αρμόδιες αρχές να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τη θέση της γρίπης υπό έλεγχο. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) διαθέτει συστήματα εποπτείας για την παρακολούθηση και τον εντοπισμό των κρουσμάτων γρίπης των πτηνών για πλήρη συντονισμό της παγκόσμιας απόκρισης σε περίπτωση κρουσμάτων της γρίπης H5N1 σε ανθρώπους. Στον δικτυακό τόπο του οργανισμού θα βρείτε χάρτες που καταγράφουν τα ποσοστά προσβολής από τη νόσο και τις χώρες που έχουν πληγεί.

1. Pan American Health Organization. Avian vs. pandemic flu: understanding the threat (Δελτίο τύπου). Διαθέσιμο εδώ.
2. Centres for Disease Control and Prevention. Key facts about avian influenza (bird flu) and avian influenza A (H5N1) virus. Διαθέσιμο εδώ.
3. World Health Organization. Cumulative number of confirmed human cases of avian influenza A/(H5N1) reported to WHO. Διαθέσιμο εδώ.